Boże NarodzenieBoże Narodzenie Fot. Canva

Choć dziś Boże Narodzenie jest najpopularniejszym chrześcijańskim świętem, to pierwsi chrześcijanie wcale go nie obchodzili. Pomysł, by uczcić narodziny Jezusa Chrystusa pojawił się dopiero w IV wieku.

Przez pierwsze trzysta lat chrześcijaństwa jedynym dużym świętem obchodzonym przez wyznawców Jezusa Chrystusa była Wielkanoc, czyli pamiątka Zmartwychwstania.

Wynikało to nie tyle z tego, że chrześcijanie nie chcieli obchodzić innych świąt, co z faktu prześladowań, które dotykały wyznawców Nazarejczyka przez pierwsze trzy wieki.

Kolejny dobry powód, by pomyśleć o Cesarstwie Rzymskim

W IV wieku w Cesarstwie Rzymskim skończyły się prześladowania chrześcijan. Wówczas z inicjatywy św. Heleny zorganizowano pierwsze obchody świąt Bożego Narodzenia w nowo wybudowanej bazylice Narodzenia Pańskiego w Betlejem.

Nowe święto poza uczczeniem narodzin Jezusa Chrystusa było także okazją do radosnego świętowania uzyskania wolności religijnej przez chrześcijan.

25 grudnia, który wyznaczono na celebrację Bożego Narodzenia, nie był przypadkową datą, choć w Ewangeliach nie wspomina się daty narodzin Mesjasza.

W Rzymie do tej pory świętowano Natalis Solis Invicti, czyli narodziny boga-słońca, które cesarz Aurelian uczynił świętem państwowym. Na Bliskim Wschodzie z kolei 25 grudnia obchodzono narodziny boga Mitry.

Naturalnym w tym kręgu kulturowym było więc wyznaczenie daty kolejnego święta na ten sam dzień, w którym wypadały także inne „boże narodzenia”. Dodatkowo w podobnym okresie żydzi świętowali Chanukę, która podobnie do Bożego Narodzenia, poza uczczeniem pewnego cudu była też okazją do radości z powodu odzyskania wolności religijnej.

W tym samym czasie poganie obchodzili różne święta związane z przesileniem zimowym. Nałożenie na siebie tych świąt z Bożym Narodzeniem było dość wygodne przy późniejszej konwersji pogan na chrześcijaństwo.

Stare pogańskie nazwy świąt 25 grudnia utrzymały się w niektórych językach, choć dziś oznaczają już Boże Narodzenie. W Danii, Szwecji i Norwegii na Boże Narodzenie wciąż mówi się „Jul”, a w języku kaszubskim święta Narodzenia Pańskiego wciąż są określane słowem „Gòdë” lub „Gwiôzdka”.

Najstarszym zwyczajem jest Pasterka

Najstarszym zwyczajem bożonarodzeniowym nie jest stawianie choinki, łamanie się opłatkiem, czy siadanie do wigilijnej kolacji, ale pasterka.

Początkowo jednak pasterka była rozciągniętą na 8 kilometrów procesją, w której Patriarcha jerozolimski szedł do Betlejem, by odprawić Mszę Świętą w grocie Narodzenia Pańskiego.

Dziś pasterka to Msza odprawiana w nocy z 24 na 25 grudnia, a polska nazwa nawiązuje do pasterzy, którzy byli pierwszymi osobami, które dopuszczono do oglądania nowo narodzonego Jezusa.

Nawiązania do mszy pasterskiej możemy znaleźć w angielskiej nazwie Bożego Narodzenia, czyli Christmas (Christ, czyli Chrystus + Mass, czyli Msza).

Skąd ta choinka?

Istnieje mit, jakoby drzewko bożonarodzeniowe miało pogańskie korzenie. Jest to jednak nieprawda. Stawianie drzewka ozdobionego bombkami ma umocowanie nawet nie etnograficzne, a teologiczne.

Już św. Efrem Syryjczyk w swoim „Hymnie o Bożym Narodzeniu” nazywał Jezusa „nowym Adamem”. Drzewko, które chrześcijanie wstawiają do swoich domów w Boże Narodzenie, symbolizuje Drzewo Życia z Raju, a bombki są symbolem jego owoców.

Pomysł, by był to akurat iglak, narodził się w Niemczech i wynikał z tego, że po prostu w okresie zimowy iglaki to jedyne zielone drzewka.

Pierwsze choinki ustawiono w 1492 roku w katedrze w Strasburgu. Z Niemiec zwyczaj ten rozprzestrzenił się na całą Europę.

Rosjanie zawdzięczają choinki germanofilowi carowi Piotrowi Wielkiemu, który przeszczepił ten zwyczaj na rosyjski grunt w 1699 roku.

Francuzi z kolei mają choinki dzięki Polce. Maria Leszczyńska, żona króla Ludwika XV, sprowadziła choinkę na dwór w 1738 roku.

Zwyczaj stawiania choinek w grudniu znali także czescy i austriaccy żydzi, którzy ustawiali drzewka z okazji Chanuki.

Choinka w Watykanie – sprowadził ją tam Jan Paweł II

Do 1982 roku w Watykanie nie stawiano choinki, a jedynie szopkę bożonarodzeniową zgodnie ze starym włoskim zwyczajem.

Gdy na tronie piotrowym zasiadł Polak, postanowił sprowadzić do Stolicy Apostolskiej zwyczaj, który znał ze swojej ojczyzny.

Choinka w Polsce

W Polsce choinka pojawiła się za sprawą hanzeatyckiego Gdańska. Hanza była związkiem miast handlowych średniowiecznej Europy. Było to grono miast, które nie tylko były bogatsze i lepie rozwinięte niż pozostałe regiony Starego Kontynentu, ale były także nośnikami kultury.

W Rydze (dzisiejsza Łotwa) choinka stanęła już w 1510 roku. Później w Tallinie (dzisiejsza Estonia), Bremie (Niemcy) i w 1698 roku w Gdańsku, z którego moda rozniosła się dalej w Polsce.

Bardzo ciekawe jest jednak to, że gdy warszawiacy nową modę podłapali bardzo szybko i stawiali choinki w domach już w XVIII wieku, to Kaszubi, którzy przecież pozostawali w strefie wpływów Hanzy, aż do XX wieku nie znali tego zwyczaju i przejęli go dopiero od Polaków wchodzących na te tereny.

Szymon Grot

TymŻyjesz

Fot. Canva

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca! Jeśli się podobał, prosimy o udostępnienie go na Twoich mediach społecznościowych. Zachęcamy również do polubienia nas na Facebooku i Twitterze!

A jeśli chcesz jeszcze bardziej docenić naszą pracę, możesz postawić nam wirtualną kawę! Będziemy MEGA wdzięczni 🙂 Aby to zrobić, kliknij banner poniżej.

szkic zastrzeżony przez wydawcę tymzyjesz.pl

TUTAJ TEŻ SIĘ ZAREKLAMUJESZ! ALBO I NAD BANNEREM!

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *